گفتوگوی خبرنگار زمر نیوز با حجتالاسلاموالمسلمین سید مهدی حسینزاده، استاد اخلاق تهران
به بهانۀ روایت حضرت فاطمه(س):
«اگر روزهدار زبان و گوش و چشم خود را حفظ نکند، روزهاش چه سودی دارد؟»
سؤال:
حضرت فاطمه(س) در این روایت، روزه را مشروط به حفظ زبان، گوش و چشم میدانند. آیا این روایت ناظر به یک معنای حداقلی از روزه است یا یک بازتعریف عمیق؟
پاسخ:
این روایت، در واقع یک بازتعریف بنیادین از روزه است. حضرت زهرا(س) روزه را از یک عمل فقهی حداقلی، به یک فرآیند اخلاقی–وجودی ارتقا میدهند.
ایشان میفرمایند اگر روزه، صرفاً امساک از خوردن و آشامیدن باشد، اما قوای ادراکی و ارتباطی انسان ـ یعنی زبان، گوش و چشم ـ در اختیار نفس رها شود، این روزه از فلسفۀ اصلی خود تهی شده است.
سؤال:
چرا حضرت(س) مشخصاً روی زبان، گوش و چشم تأکید میکنند؟
پاسخ:
چون این سه، مهمترین دروازههای گناه و غفلت در زندگی اجتماعی انسان هستند.
زبان، ابزار قضاوت، تخریب، دروغ و شایعه است؛
گوش، محل ورود بسیاری از آلودگیهای فکری و اخلاقی؛
و چشم، آغازگاه بسیاری از لغزشهای درونی.
روزهداری که این سه را رها کند، در واقع نفس را روزهدار نکرده، فقط جسم را گرسنه نگه داشته است.
سؤال:
این روایت چه نسبتی با وضعیت امروز جامعه و زیست شهری ما دارد؟
پاسخ:
نسبت کاملاً مستقیم دارد. ما امروز با نوعی روزهداری فردیِ منزوی از اخلاق اجتماعی مواجهایم.
ممکن است فرد روزه باشد، اما:
- زبانش در فضای مجازی به تهمت و تحقیر آلوده باشد؛
- گوشش مصرفکنندۀ شایعه و دروغ؛
- و چشمش اسیر نگاه ابزاری و مصرفی.
حضرت زهرا(س) هشدار میدهند که چنین روزهای، اثر تمدنی و اجتماعی ندارد.
سؤال:
یعنی میتوان گفت حضرت(س) روزه را به عرصۀ حکمرانی اخلاقی جامعه پیوند میزنند؟
پاسخ:
دقیقاً. این روایت، یک متن عمیق در حکمرانی اخلاقی است.
روزهای که زبان را مهار نکند، نمیتواند گفتوگوی اجتماعی را اصلاح کند؛
روزهای که گوش را تربیت نکند، نمیتواند افکار عمومی سالم بسازد؛
و روزهای که چشم را کنترل نکند، به عفاف و کرامت اجتماعی منجر نمیشود.
از نگاه حضرت زهرا(س)، روزه باید انسان را برای زیست مسئولانه در جامعه بازسازی کند.
سؤال:
پیام نهایی این روایت برای ماه رمضان چیست؟
پاسخ:
پیام روشن است:
رمضان، ماه تمرین «خودکنترلیِ جامع» است، نه فقط گرسنگی.
اگر روزه ما به اصلاح زبان، پالایش گوش و تهذیب نگاه منجر نشود، باید در کیفیت روزهداری خود بازنگری کنیم.
حضرت فاطمه(س) به ما میآموزند که عبادت بدون اخلاق، پوستهای بیمغز است.
روایت حضرت زهرا(س)، روزه را از سطح فردی به سطح اخلاق اجتماعی و حتی حکمرانی فرهنگی ارتقا میدهد؛
روزهای که زبان، گوش و چشم را تربیت نکند،
نمیتواند انسان، جامعه و شهر را اصلاح کند.
0 دیدگاه