بازگشت ایمان از گمان به یقین؛ چرا بدگمانی به خدا آغاز فاصله است؟

در روزهایی که انسان درگیر نگرانی‌ها و آزمون‌های پی‌در‌پی است، بسیاری بی‌آنکه بدانند، به خداوند بدگمان می‌شوند؛ گمان می‌برند او کمکشان نمی‌کند تا صبرشان را بیازماید. اما در حقیقت، همان لحظه‌ای که این بدگمانی در دل جا می‌گیرد، فاصله‌ای میان بنده و پروردگار شکل می‌گیرد.

به گزارش زمر نیوز، منشأ چنین نگرشی، اغلب القائات منفی و وساوس ذهنی است؛ وساوسى که انسان را از دیدن لطف و رحمت الهی بازمی‌دارد و به دشمنی پنهان با خالق می‌کشاند. در مقابل، یاد خدا، نماز، قرآن و ذکر، القائات مثبت و پیوند دوباره بنده با ربّ رحیم را فراهم می‌کنند.

 خدا، خیر مطلق است؛ بدگمانی به او، افترای به حقیقت

در آموزه‌های قرآنی آمده است: بدگمانی نسبت به خداوند سبحان، رویکرد منافقان و مشرکان است و آنان را به عذاب می‌کشاند:

«وَیُعَذِّبَ المُنافِقینَ وَالمُنافِقاتِ وَالمُشرِکینَ وَالمُشرِکاتِ الظّانّینَ بِاللَّهِ ظَنَّ السَّوء…» (فتح، ۶)

«و مردان و زنان منافق و مشرک را که به خدا گمان بد بردند، عذاب می‌کند.»

خداوند خیر محض است و هیچ شرّی از او صادر نمی‌شود؛ این انسان است که به خودش و دیگران ظلم می‌کند. بنابراین باید نسبت به خویشتن و اعمال خود بدگمان باشد، نه نسبت به پروردگار.

 خوش‌گمانی؛ راه حضور در رحمت خدا

ریشه ایمان، در نگاه مثبت به رحمت و رأفت الهی نهفته است. حدیثی از امام رضا‌(ع) بیان می‌کند:

«به خداوند گمان نیک ببر؛ زیرا او می‌فرماید: من نزد گمان بنده مؤمن خود هستم؛ اگر گمانش نیک باشد، همان خیر را می‌بخشم و اگر بد باشد، مطابق گمان بدش رفتار می‌کنم.»

این اصلِ ساده، معنای عمیق دعا و اجابت را روشن می‌کند: اگر با یقین بخوانی، مستجاب می‌شود؛ اگر با شک و بدگمانی بخوانی، رد می‌شود.

 آزمون الهی، فقط در سختی نیست

اغلب مردم تصور می‌کنند امتحان خدا، تنها در رنج و تنگناست؛ در حالی که در نعمات، سلامت، قدرت و ثروت نیز امتحان وجود دارد. آزمون الهی، همان چگونگی مواجهه با نعمت و شدت است — آیا در برخورد با هر موقعیت، اخلاق و عدالت را پاس می‌داریم یا خیر؟

 از گمان تا یقین؛ راه شناخت خدا

شناخت خدا، تنها با تفکر، تعقل و حق‌بینی حاصل می‌شود، نه با ذهن و خیال:

«سَنُرِیهِمْ آیَاتِنَا فِی الْآفَاقِ وَفِی أَنْفُسِهِمْ حَتَّى یَتَبَیَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ…» (فصلت، ۵۳)

«به‌زودی نشانه‌های خود را در آفاق و در درون جانشان نشان می‌دهیم تا آشکار شود که او حق است.»

وقتی انسان با این نگاه به جهان می‌نگرد، هر حادثه و هر لحظه، نشانه‌ای از رحمت، لطف و مهربانی خداوند می‌شود و جایی برای گمان باقی نمی‌ماند؛ آنگاه ایمان از حدّ ظنّ می‌گذرد و به یقین می‌رسد.