از منظر سیاسی، ترامپ همچنان یکی از اثرگذارترین چهرههای جمهوریخواه است. او توانسته بخش بزرگی از پایگاه اجتماعی خود را حفظ کند؛ پایگاهی که بر خشم از نخبگان، بیاعتمادی به رسانهها، و نارضایتی از وضعیت اقتصادی و فرهنگی آمریکا بنا شده است. همین پایگاه، او را از یک سیاستمدار معمولی به یک پدیده سیاسی تبدیل کرده است. در واقع، ترامپ تنها یک فرد نیست؛ او نماینده نوعی خیزش پوپولیستی در آمریکاست که هنوز پایان نیافته است.
اما آینده او با موانع جدی روبهروست. مجموعه پروندههای قضایی، از اتهامات انتخاباتی و مالی تا مسائل مرتبط با رفتارهای پس از ترک قدرت، میتواند در بلندمدت هزینه سیاسی او را افزایش دهد. با این حال، تجربه سالهای اخیر نشان داده که در سیاست آمریکا، محکومیت حقوقی لزوماً به حذف سیاسی منجر نمیشود؛ بلکه گاهی حتی به تقویت جایگاه یک سیاستمدار در میان هوادارانش میانجامد. ترامپ نیز از این قاعده مستثنا نیست و بخشی از قدرتش دقیقاً از همین حس «محاصره شدن توسط نظام» تغذیه میشود.
در بعد بینالمللی، بازگشت یا استمرار نفوذ ترامپ میتواند بر بسیاری از معادلات جهان اثر بگذارد. او بهطور سنتی با چند ویژگی شناخته میشود: ملیگرایی اقتصادی، بدبینی به نهادهای چندجانبه، فشار بر متحدان، و معاملهگرایی در سیاست خارجی. چنین رویکردی در صورت تداوم، میتواند شکافهای تازهای در ناتو، روابط آمریکا با اروپا، و همچنین در سیاست واشنگتن نسبت به خاورمیانه و چین ایجاد کند. ترامپ برخلاف چهرههای کلاسیک سیاست خارجی آمریکا، بیشتر به «فشار برای امتیازگیری» باور دارد تا «ائتلافسازی پایدار».
از منظر دینی و اخلاقی نیز، پدیده ترامپ نشان میدهد که سیاست مدرن در غرب تا چه اندازه از معیارهای اخلاقی فاصله گرفته است. در جامعهای که مدعی لیبرالیسم و عقلانیت سیاسی است، شخصیتی با ادبیات تند، رفتارهای متناقض، و گاه مواضع جنجالی توانسته بار دیگر به مرکز توجه بازگردد. این مسئله یک درس مهم دارد: در جهان امروز، جذابیت رسانهای و قدرت روایت، گاهی از صلاحیت اخلاقی و سیاسی مهمتر میشود. به بیان دیگر، سیاست بیش از پیش به صحنه نبرد تصویرها و هیجانها تبدیل شده است.
با این همه، آینده ترامپ را نباید صرفاً در قالب یک «پیروزی یا سقوط» دید. محتملترین سناریو این است که او همچنان، چه در قدرت و چه بیرون از قدرت، بر حزب جمهوریخواه و بخشی از افکار عمومی آمریکا سایه بیفکند. حتی اگر شخص ترامپ روزی از صحنه کنار برود، ترامپیسم—یعنی مجموعهای از گرایشهای پوپولیستی، ملیگرایانه و ضدنخبهگرایانه—احتمالاً برای مدتی طولانی در سیاست آمریکا باقی خواهد ماند.
در جمعبندی میتوان گفت آینده ترامپ، آینده یک فرد نیست؛ آینده بخشی از مسیر سیاست آمریکا در دهه پیشروست. او یا در قالب یک بازگشت سیاسی دوباره قدرت میگیرد، یا در نقش یک بازیگر پرنفوذ خارج از کاخ سفید باقی میماند. در هر دو حالت، ترامپ همچنان یکی از تعیینکنندهترین چهرهها در فهم سیاست داخلی آمریکا و نظم جهانی خواهد بود.