رئیس مرکز آمار: بدون سرمایه اجتماعی نمی‌توان کشور را اداره کرد

به گزارش خبرنگار سیاسی زمر نیوز، غلامرضا گودرزی رئیس مرکز آمار ایران و عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق (ع) در نشست تخصصی حکمرانی فرهنگی شهر تهران با اشاره به رواج برخی واژه‌ها در ادبیات علمی و اجرایی کشور اظهار کرد: در کشور ما گاهی یک واژه به سرعت تبدیل به موضوعی ترند می‌شود و همه از آن استفاده می‌کنند؛ در حالی که باید پیش از استفاده از واژه‌هایی مانند «حکمرانی»، «تاب‌آوری» و «هوش مصنوعی»، دقیقاً مشخص کنیم که این مفاهیم چه معنایی دارند و چه نسبتی با مسئله مورد نظر ما پیدا می‌کنند.

وی افزود: اگر می‌خواهیم از مفهوم حکمرانی استفاده کنیم، باید بدانیم دقیقا درباره چه چیزی صحبت می‌کنیم. برای مثال آیا فرهنگ را می‌توان به معنای واقعی کلمه مدیریت یا مهندسی کرد؟ این پرسش‌ها باید پیش از ورود به مباحث اجرایی در ذهن ما شکل بگیرد.

عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) با اشاره به تجربه خود در حوزه مدیریت شهری ادامه داد: در سال‌هایی که در مجموعه‌های مرتبط با مدیریت شهری و مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران مسئولیت داشتم، بیش از گذشته متوجه شدم که «حکمرانی شهری» یک حوزه تخصصی و متفاوت است و نمی‌توان آن را با همان رویکردی که درباره صنعت یا سایر حوزه‌ها صحبت می‌کنیم، تحلیل کرد.

گودرزی با بیان اینکه کشور با کمبود نیروی متخصص در حوزه حکمرانی شهری مواجه است، گفت: یکی از مسائل جدی ما این است که افراد متخصص و متمرکزی که به صورت عمیق در حوزه حکمرانی شهری مطالعه و فعالیت کرده باشند، کم هستند. باید به سمت تربیت و پرورش افرادی برویم که به صورت تخصصی در این حوزه آموزش دیده و تجربه کسب کرده‌اند.

وی خاطرنشان کرد: مسائل شهری به صورت زنجیره‌ای و در ارتباط با یکدیگر عمل می‌کنند. برای مثال ممکن است یک تصمیم در حوزه ترافیک در ظاهر صرفا یک تصمیم حمل‌ونقلی باشد، اما در ادامه بر سبک زندگی مردم، زمان حضور آنها در شهر، الگوی مصرف و حتی مناسبات اجتماعی تاثیر بگذارد.

عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) تصریح کرد: موضوعات شهری در یکدیگر تنیده‌اند و نمی‌توان هر مسئله را به صورت منفک از سایر مسائل حل کرد. حکمرانی شهری نیازمند نگاه سیستمی است و تصمیمات مدیریت شهری باید با درک آثار اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی آنها اتخاذ شود.

گودرزی با تاکید بر نقش مدیریت شهری در حوزه فرهنگ گفت: شهرداری را نباید صرفا مجموعه‌ای برای جمع‌آوری پسماند، ساخت‌وساز، آسفالت یا مدیریت ترافیک دانست. مدیریت شهری بخشی از نظام حکمرانی کشور است و می‌تواند با ایجاد فضا، شکل‌دهی به محیط شهری و استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی و هنری، بر رفتار و ذهن مردم اثر بگذارد.

وی افزود: بسیاری از اقدامات فرهنگی و زیباسازی شهری ممکن است در نگاه اول اثر مستقیم خود را نشان ندهند، اما در حافظه و ناخودآگاه مردم باقی می‌مانند. یکی از ویژگی‌های فرهنگ همین است که پیام‌ها و تصاویر می‌توانند در ذهن انسان ماندگار شوند.

گودرزی با اشاره به اهمیت استفاده از هنر در فعالیت‌های شهری عنوان کرد: چیزی که در قالب هنر ارائه می‌شود، می‌تواند ماندگار شود و مدیریت شهری باید از این ظرفیت برای انتقال پیام‌های فرهنگی و ایجاد هویت شهری استفاده کند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به مفهوم «سرمایه اجتماعی» پرداخت و گفت: تجربه نشان داده است که بدون سرمایه اجتماعی نمی‌توان کشور را اداره کرد. اگر در شرایط دشوار، کشور توانسته مسیر خود را ادامه دهد، این مسئله تنها به ظرفیت‌های حاکمیتی و اجرایی مربوط نمی‌شود، بلکه حضور و همراهی مردم و سرمایه اجتماعی نیز نقش تعیین‌کننده‌ای داشته است.

رئیس مرکز آمار ایران با اشاره به تجربه اجرای سرشماری کشاورزی اظهار کرد: سرشماری یکی از نشانه‌های توانمندی یک کشور است و در برخی کشورها به دلایل مختلف حتی انجام آن با دشواری مواجه است. در اجرای سرشماری کشاورزی، حدود ۱۵ هزار نفر در سراسر کشور با مجموعه اجرایی همکاری کردند که بخش قابل توجهی از آنها جوانان بودند.

گودرزی ادامه داد: وقتی نسل جوان توجیه شود، مسئله را بفهمد و اهمیت کاری که انجام می‌دهد را درک کند، می‌تواند در سخت‌ترین شرایط نیز پای کار بیاید. در جریان سرشماری، نیروهای جوان در شرایط دشوار جوی و حتی با وجود خطراتی که در برخی مناطق وجود داشت، کار را ادامه دادند؛ این نشان‌دهنده ظرفیت بزرگی از مسئولیت‌پذیری و غیرت ایرانی است.

وی با اشاره به حضور مردم در شرایط بحرانی کشور گفت: در شرایط سخت اخیر نیز دیدیم که مردم برخلاف برخی محاسبات و پیش‌بینی‌ها، پای کشور ایستادند. این اتفاق نشان داد که سرمایه اجتماعی چگونه می‌تواند در یک مقطع حساس خود را نشان دهد.

گودرزی در پایان گفت: شاید یکی از مهم‌ترین پرسش‌هایی که باید در حوزه حکمرانی شهری و ملی به آن پاسخ دهیم این باشد که چه اتفاقی افتاد که در شرایطی که دشمن تصور می‌کرد شهرهای ما دچار آشفتگی و بی‌ثباتی شوند، چنین اتفاقی رخ نداد. پاسخ به این پرسش نیازمند مطالعه جدی درباره سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی، نحوه حکمرانی و رابطه میان مردم و ساختارهای مدیریتی است.