دکترینِ “امنیتِ منطقه‌محور”؛ تبیینِ جایگاه ایران در نظمِ نوینِ جهانی

سخنرانی رئیس‌جمهور در هشتادویکمین مجمع عمومی سازمان ملل، نقطه عطفی در «استراتژی کلانِ» جمهوری اسلامی ایران و گذار از مدل‌های سنتیِ سیاست خارجی است. دکتر پزشکیان با ترسیم واقع‌بینانه از نظمِ متزلزلِ جهانی، به درستی انگشت بر بزرگترین آفتِ نظام بین‌الملل گذاشت: «پدیده‌ی معیارهای دوگانه».

او با تفکیکِ دقیق و استراتژیک میان «قدرتِ تجاوزگر» و «قدرتِ بازدارنده»، به جهانیان یادآوری کرد که امنیت ایران، امنیتِ منطقه است. تحلیلِ این سخنرانی در سه لایه‌ی راهبردی قابل‌تأمل است:

۱. نفیِ انحصارِ فناوری: ایشان انرژی هسته‌ای را نه یک ابزارِ نظامی، بلکه «حقِ توسعه‌یافتگیِ ملت‌ها» خواند که نباید به امتیازِ انحصاریِ چند قدرتِ بزرگ بدل شود.

۲. بازگرداندنِ امنیت به منطقه: تأکید بر اینکه مسائلِ غرب آسیا باید توسط کشورهای همین منطقه حل شود، پاسخی مستقیم به دخالت‌های فرامنطقه‌ای است. ایشان استقرار ناوگان‌های بیگانه را عاملِ بی‌ثباتی دانست و نه ایجاد امنیت.

۳. عدالت‌خواهی در سایه‌ی مقاومت: فلسطین را «زخمِ بازِ پیکرِ وجدانِ جهانی» دانست و تصریح کرد که مقاومت، واکنشی طبیعی به اشغالگری است، نه تروریسم.

این سخنرانی نشان داد که دیپلماسیِ دولتِ چهاردهم، دیپلماسیِ «عزت، حکمت و مصلحت» است؛ رویکردی که در آن مذاکره، ابزاری است برای احقاقِ حقوقِ حقه، نه نشانه ضعف یا عقب‌نشینی.