بازگشت انسان هزاره‌سوم به خدامحوری؛ از «ابزارهای دیجیتال» تا «حرکت جوهری صدرایی»

زمرنیوز: آیه شریفه «فَفِرُّوا إِلَى اللَّهِ ۖ إِنِّی لَکُمْ مِنْهُ نَذِیرٌ مُبِینٌ» (سوره ذاریات، آیه ۵۰) می‌گوید به‌سوی خدا بگریزید. در دنیایی که هر روز انسان را به‌سمت اعتیاد به فضای مجازی، تکنولوژی و سرگرمی‌های دیجیتال سوق می‌دهد، این «فرار به‌سوی خدا» چه معنایی می‌تواند داشته باشد؟

بهزاد تیمورپور: «فرار» در این آیه، معنای گریزِ ترسانه ندارد؛ بلکه نوعی «بازگشتِ معنوی و تعالی‌جویی» است. انسان هزاره‌سوم با همه پیشرفت‌های تکنولوژیک، از نظر روحی در یک «خلأ معنایی» غوطه‌ور است. ما سرعت را جایگزین هویت کرده‌ایم؛ «اطلاعات» را به جای «معنا» و «استفاده از اپلیکیشن» را به جای «عبرت و بصیرت» نشانده‌ایم. «فرار به‌سوی خدا» یعنی انسانِ امروز برای نجات از پوچیِ حضورِ بی‌هدف در اینترنت و فضای مجازی، باید یک «خروج اضطراری» از این جهان‌های موازی تخلی، تعریف کند.

زمرنیوز: اشاره کردید به «جهان‌های موازی» و «نمادهای دیجیتال». در بحث‌های شما همیشه تأکید زیادی بر «بحران مقدس‌زدایی در رسانه» دارید. الان چه وضعیتی را مشاهده می‌کنید؟

بهزاد تیمورپور: بله. ما امروز در آستانه «تولدِ نوعی الهه‌های شیطانی در نمادهای مجازی» هستیم. به تعبیر دقیق‌تر، انسانِ مدرن بت‌پرستی را عوض کرد، نه اینکه کنار بگذارد. در گذشته، بت‌ها از سنگ و چوب ساخته می‌شدند؛ اما امروز بت‌ها «الگوریتم‌ها» ، «سلبریتی‌های مجازی» و «هواداران دیجیتال» هستند. این نمادها آن‌قدر قدرت یافته‌اند که به جای «خدا»، به انسان احساس امنیت، هویت و مرجعیت می‌دهند.

این دقیقاً همان نقطه‌ای است که «سواد رسانه‌ای» از یک مهارت، به یک «واج دینی و انقلابی» تبدیل می‌شود. کسی که سواد رسانه‌ای دارد، متوجه می‌شود که این همه نماد درخشان در صفحات مجازی، لزوماً خیر نیستند و بسیاری از آن‌ها نقشِ «بتِ مدرن» را دارند که انسان را از حقیقت و هدفِ اصلی خلقتش (یعنی فنای در رضای الهی) منحرف می‌کنند.

زمرنیوز: این‌جا به مبانی فلسفی اشاره کردید. از منظر حکمت متعالیه، چگونه می‌توان این «نبرد معنوی در فضای مجازی» را تبیین کرد؟

بهزاد تیمورپور: ملاصدرا در حکمت متعالیه، بر «حرکت جوهری» تأکید دارد؛ یعنی اساس هستی نه سکون، بلکه «حرکت و صیرورت» است و انسان نیز در بستر همین حرکت به‌سوی تعالی یا انحطاط پیش می‌رود. این حرکت، یک حرکت سطحی و صوری نیست؛ بلکه در عمق «جوهر» و هویت انسان رخ می‌دهد.

کاربرد این در بحث رسانه بسیار زیباست: انسان معاصر در فضای مجازی دائماً در حال «شدن» است. او در حال «گریز» به سمت یکی از دو قطب است: یا به سمت تجلیات الهی و معنا، یا به سمت تجلیات شیطانی و پوچی. انتخابِ ما برای دنبال کردن یک صفحه، خواندن یک خبر، یا واکنش به یک محتوا، نه یک رفتار پراکنده، بلکه «یک حرکت جوهری» در هویت خودماست.

بنابراین، فضای مجازی برای مؤمن، نباید فقط یک «ابزار بی‌ارزش» برای سرگرمی باشد؛ بلکه باید «بستری برای حرکت جوهری و رشد درجات معنوی» تلقی شود. کسی که از فضای مجازی فقط برای تخریب، شایعه‌پراکنی یا غرق‌شدن در پوچی استفاده می‌کند، در حقیقت با حرکت جوهریِ خود به سمت سقوط در حرکت است؛ و کسی که از آن برای تعلیم، هدایت و ایجاد اتصال قلوب مؤمنان بهره می‌برد، در بستر همین حرکتِ صیرورت، به کمال نزدیک می‌شود.

زمرنیوز: با این نگاه فلسفی، وظیفه «مدیریت ارتباطات» در یک رسانه مانند زمرنیوز یا کانال‌های شما چیست؟

بهزاد تیمورپور: مدیریت ارتباطات در رسانه‌ی مؤمن، یعنی «هنرِ چینشِ حرکت‌های جوهریِ مخاطب». ما مسئولیم درست به اندازه‌ای محتوا تولید کنیم که مخاطب را در حرکت صعودی نگاه دارد، نه در جایزخوریِ رها شده در فضای مجازی.

وظیفه دومی هم دارد: «روایت‌سازیِ توحیدی» . یعنی در دنیایی که شیطان با نمادهای زیبای دیجیتال (لاله‌ها، سرگرمی‌ها، هزاران جایزه) انسان را در «توهم رضایت» غرق کرده، ما باید با زبان هنر و رسانه، فطرت پاک مخاطب را بیدار و او را به‌سوی «آرامش حقیقی» که همان اتصال به خداست، هدایت کنیم.

مدیر موفق ارتباطات، کسی نیست که فقط ترافیک وب‌سایت یا دنبال‌کنندگان کانال را بالا ببرد؛ بلکه کسی است که «نرخِ بیداری فطرت» مخاطبان خود را افزایش دهد. این معیار، ملاک واقعی موفقیت ماست.

زمرنیوز: در پایان، اگر بخواهید یک پیام هدفمند برای مخاطبان زمرنیوز داشته باشید، چه می‌فرمایید؟

بهزاد تیمورپور: پیامم این است: «ای انسانِ عصر دیجیتال! اگر حس می‌کنی در میان هزاران فایل صوتی و لایک و کامنت، روح‌ات خالی و بی‌پناه مانده، بدان که راهی به جز فرار به‌سوی خدا نداری.»

رسانه‌ها، پلتفرم‌ها و الگوریتم‌ها همه سراب‌هایی هستند که می‌خواهند این «خلأ» را بپوشانند؛ اما تنها چیزی که این خلأ را سیراب می‌کند، «یاد و ذکر خدا» و «حرکت جوهری به‌سوی معنا» است. شما در عین استفاده از تکنولوژی، روح خود را از آن جدا کنید و اجازه دهید رسانه‌ها وسیله باشند، نه معنا. و چون این راه، راهِ الهی است، پایان آن جز به نور ختم نمی‌شود.

فإنَّ الله مَعَ الَّذِینَ آمَنُوا وَاتَّقَوْا اِن شاءَ الله.